Pular para o conteúdo principal

[GRAMATIKERO] SEN





SEN

Preposição, que indica:

1. privação, ausência:
 a) de objeto ou pessoa;
- La generalo venis sen adjutanto.(O general veio sem o ajudante de ordens.)
- Sen gutoj malgrandaj maro ne ekzistus.(Sem pequenas gotas não existiria mar.)
-  Esti sen pano, mono, armiloj.(Estar sem pão, dinheiro, armas.)
- Per kia rajto vi, sinjoroj, baras la vojon al ni, por kiuj la irado jam sen tio estas tiel malfacila? (Com que direito vocês, senhores, barram o caminho para nós, para quem a caminhada já sem isso é tão difícil?)

  b) de estado ou ação:
- Ne venas honoro sen laboro. ( Honra não vem sem trabalho.)
- Li restis du tagojn sen manĝo. (Eles ficaram dois dias sem comida.)
- Ŝi nenion volis decidi sen demandi min.(Ela não quis decidir nada sem me perguntar.)
-  Tiuj fortoj devis resti por ŝi sen uzo. (Essas forças deveriam permanecer para ela sem uso.)

Notas:

1) Sen pode aparecer como prefixo, na formação de adjetivos:
- senhoma, senvoja dezerto (deserto desabitado, sem trilhas); senambicia (sem ambição); sengusta (insípido); senlima (ilimitado); senmakula (imaculado); sensenca (sem sentido); senbrila (sem brilho, fosco); sendefenda infano (criança indefesa); senefika(ineficaz); senfina (infinita).
Desses adjetivos, derivam- se advérbios e substantivos:
- senatende (inesperadamente); sensencaĵo (absurdo), senkulpeco (inocência)
2) Quando sen introduz dois substantivos de sentidos análogos, estes são ligados por kaj:
- Eterna nokto sen pensado kaj sonĝado ŝin atendis. (Uma noite eterna sem meditação nem sonhos a aguardava.)
- Antaŭen sen halto kaj timo! (Adiante sem parada e sem temor!)
- La pasintan vivon li rememoris sen sopiro kaj bedaŭro.  (A vida passada ele relembrou sem saudade nem lamento.)
Observe a tradução:
- Sem dinheiro nem amigos — SEN mono KAJ amikoj; não "sen... nek... ", e isto é natural, porquanto seria, completando: "Sen mono KAJ SEN amikoj".

3) As palavras "sen...a" significam "[sen...o]a". Se o radical principal refere-se a um processo ou qualidade, usa-se os prefixos ne ou mal, de acordo com o sentido. Compare:
- senkdanka kaj nedankema (ingrato e inclinação a ser mal agradecido)
- senmova kaj nemovebla. (imóvel e impossível de ser movido)
- senokupa kaj neokupita.(vazio e desocupado.)
- seninterrompa kaj neinterrompita.(contínuo e não interrompido)
-senhonora homo kaj malhonora ago. ( pessoa sem honra e ação desonrosa.)
Algumas vezes no entanto ne...a / mal…a  e [sen…o]a podem ser sinönimos:
- neutila/senutila. (inútil)
- malprudenta/senprudenta. (imprudente)
E isto se estende a outras palavras compostas:
- sengraveco/malgraveco. (irrelevância.)
- senklareco/malklareco. (obscuridade)
-sentaŭgeco/ netaŭgeco. (inconveniência)

4) Segundo o dicionário virtual REVO (LINK), há uma ratificação do uso do SEN antes de infinitivo da seguinte forma: Embora o uso de sen antes de verbo no infinitivo não seja muito frequente, ele é totalmente correto, lógico e útil. A costumeira maneira de dizer ne…-ante não tem exatamente o mesmo sentido porque ela não exprime o inesperado da ausência. Observe o exemplo:
- Ne parolante (ĉar mia temo ne estas) pri la versarto, mi do ne analizos la ritmon. (Não falando- porque não era esse o meu tema- sobre a arte de escrever versos, eu então não analisarei o ritmo.)
- Sen paroli (eĉ se oni ne volas paroli) pri la versarto, la tie esprimita ideo estas admirinda. (Sem falar- até mesmo se não se quer falar- sobre a arte de escrever versos, a ideia lá expressa é admirável.)
Há no PMEG (LINK) uma referência sobre o uso do sen antes de verbos no infinitivo.




--
Postado por Blogger no GRAMATIKERO em 1/05/2014 08:32:00 AM



--


Programo MIA AMIKO

Lernu Esperanton kun amikoj


ESPERANTO@BRAZILO

Movimento Virtual de Esperanto no Brasil

http://esperanto.brazilo.org

*

Twitter: @MiaAmiko

Comentários

Postagens mais visitadas deste blog

Re: Vortaro Tulio Flores

Há uma modalidade mais moderna, nesse dicionário, que é a busca pelo Google. Basta clicar no logo do Google que está na página e escrever o termos que deseja e ele lista todas as páginas em que ocorre aquele termo, tanto em Esperanto quanto em português. Em 10 de agosto de 2013 14:35, Aloísio Sartorato < ludoviko44@yahoo.com.br > escreveu: Prezados: Vocês conhecem o "Vortaro Tulio Flores"? Trata-se de um Dicionário virtual "Português/Esperanto" e "Esperanto/Português"  disponibilizado gratuitamente pelo samideano Tulio Flores.  Se você tem dúvida como dizer uma palavra em esperanto ou o que uma palavra em esperanto significa em português basta clicar o link abaixo e consultá-lo: http://vortaro.brazilo.org/vtf/ Informou Aloísio Sartorato Rio, Brazilo -- Programo MIA AMIKO Lernu Esperanton kun amikoj ESPERANTO@BRAZILO  Movimento Virtual de Esperanto no Brasil http://esperanto.brazilo.org Facebook:  http://...

Dez razões para promover o Esperanto

Traduzido do francês do blogue: ( LINK )  Artigo publicado em 4/2/2025 por Geneviève Lebouteux Publico aqui o artigo de Pierre Vexliard, professor titular de inglês, "arrependido" como ele se auto-denomina. Achei muito interessante pois, além dos argumentos de dominação política, cultural e econômica que muitos conhecem, Pierre também traz argumentos relativos à própria língua inglesa. Desde o fim da Segunda Guerra Mundial, o inglês se impôs como língua internacional, apesar de seus evidentes inconvenientes, e devido ao fato de que os Estados Unidos e o Reino Unido saíram da guerra como os grandes vencedores militares, em um contexto de preparação para uma nova guerra militar e ideológica contra o outro vencedor, a União Soviética. Nesse contexto, os Estados Unidos assumiam a liderança e impunham sub-repticiamente sua língua como meio de comunicação em todo o "mundo livre". Durante a fundação da Liga das Nações após a Primeira Guerra Mundial, o Esperanto havia sido ...

Fwd: Kongresa bulteno n-ro 1

    Unua bulteno 8a Esperanta Kongreso de la Ŝtato San-Paŭlo Ararakŭaro: 18 - 19 oktobro 2014 Sukcesa estas la plej ĝusta vorto por resumi la kunsidon kiu okazis la pasintan monaton en la sidejo de la Sociala Komerca Servo (SESC). En la kunsido partoprenis kelkaj administrantoj kaj funkciuloj de SESC en Ararakaŭro, tri estraranoj de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo (EASP) kaj kvin anoj de Ararakŭara E-Klubo. Post ĉirkaŭ 30-minuta kunsido, venis la ĝojiga konfirmo: la 8a Esperanta Kongreso de la Ŝtato San-Paŭlo ricevos de la administrantaro de SESC  plej grandan apogon rilate la uzadon de aparataro kaj prunton de ĝia teatrejo, por la prelegoj kaj artaj aranĝoj, kaj de unu ĉambro, por kurso kaj ludaj aktivadoj. Ni gratulas la lokajn organizantojn pro la antaŭaj kontaktoj kaj preparlaboroj cele al la sukceso de tiu laborkunsido. Kongresa Temo: Multaj homoj ĉiujar...